Τι είναι;

Το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου (IBS, Irritable Bowel Syndrome) είναι μια χρόνια γαστρεντερική δυσλειτουργική διαταραχή που επηρεάζει το 9-23% του πληθυσμού στον κόσμο (1). Δεν γνωρίζουμε ακριβώς την αιτιολογία του, ωστόσο υπάρχουν πολλοί παράγοντες που εμπλέκονται σε αυτό, τόσο σωματικοί όσο και ψυχολογικοί, οι οποίοι ταλαιπωρούν τους πάσχοντες και επηρεάζουν τόσο την καθημερινότητα όσο και τις διατροφικές τους επιλογές.

Παράγοντες που ενδεχομένους συνεργούν στην εμφάνιση του συνδρόμου είναι  η υπερευαισθησία και η κινητική δυσλειτουργία του εντέρου, μια φλεγμονή που μπορεί να υπάρχει στον εντερικό  βλεννογόνο, γενετικοί παράγοντες και προηγούμενες γαστρεντερικές λοιμώξεις που αντιμετώπισε το άτομο. Ακόμα, χαρακτηριστικό όσων  εμφανίζουν IBS είναι ο αγχώδης χαρακτήρας τους και οι έντονοι ρυθμοί της καθημερινότητάς τους. Μάλιστα, ορισμένες μελέτες υποστηρίζουν ότι τα άτομα αυτά έχουν μειωμένους υποδοχείς σεροτονίνης στο έντερο με αποτέλεσμα να εμφανίζουν πιο συχνά συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους ωστόσο δεν γνωρίζουμε αν το υπερβάλλων άγχος είναι το αίτιο που προκαλεί το σύνδρομο ή αποτέλεσμα αυτού. (2)

Κριτήρια για την Διάγνωση:

Η ύπαρξη κοιλιακού πόνου ή δυσφορίας τουλάχιστον 3 μέρες/μήνα για τους τελευταίους 3 μήνες με 2 ή περισσότερα από τα παρακάτω χαρακτηριστικά:

  • Υποχώρηση των ενοχλημάτων με την κένωση
  • Αλλαγή στη συχνότητα των κενώσεων
  • Αλλαγή στη σύσταση (εμφάνιση) των κενώσεων

Τα κριτήρια πρέπει να διαρκούν για τουλάχιστον 3 μήνες, με την αρχή των συμπτωμάτων να τοποθετείται τουλάχιστον 6 μήνες πριν την διάγνωση (3)

Ανάλογα με τα χαρακτηριστικά υπάγεται σε 3 κατηγορίες:

  • IBS-C: με συμπτώματα δυσκοιλιότητας
  • IBS-D: με συμπτώματα διάρροιας
  • IBS-Μ: μικτού τύπου (εναλλαγή των δύο παραπάνω)

Αντιμετώπιση:

Θεραπεία 1ης γραμμής: Σωστό διατροφικό πρότυπο και τρόπος ζωής

Αρχικά πρέπει να αποκλειστούν άλλες παθολογικές αιτίες που ενδέχεται να προκαλούν τα συμπτώματα, όπως κοιλιοκάκη και δυσανεξίες σε λακτόζη-φρουκτόζη

Στη συνέχεια μέσω ενός λεπτομερούς διατροφικού ιστορικού και συμπτωμάτων δίνονται οι εξής συμβουλές:

  • Τακτικά γεύματα, αρκετός χρόνος για το γεύμα, καλή μάσηση, αποφυγή γευμάτων πριν τον ύπνο, ενθάρρυνση για ποικιλία τροφίμων
  • Η κατανάλωση αλκοόλ, λίπους και διαιτητικών ινών πρέπει να κινούνται εντός φυσιολογικών συνιστώμενων ορίων
  • Ενθάρρυνση άσκησης, στρατηγικές χαλάρωσης και αντιμετώπισης των απαιτήσεων της καθημερινότητας.

Θεραπεία 2ης γραμμής: Δίαιτα χαμηλή σε FODMAPs

Η δίαιτα αυτή είναι χαμηλή σε ζυμώσιμους υδατάνθρακες όπως ολιγοσακχαρίτες, δισακχαρίτες, μονοσακχαρίτες και πολυόλες, που θεωρούνται υπεύθυνοι για συμπτώματα φουσκώματος. Στόχος της είναι όχι ο αποκλεισμός ομάδων τροφίμων αλλά η αντικατάστασή τους με  άλλα, καλύτερα ανεκτά από το έντερο. Διαρκεί περίπου 3-6 εβδομάδες και στην συνέχεια γίνεται σταδιακή επανένταξη των “ ένοχων “ τροφίμων ώστε να προσδιοριστεί ακριβώς η ποσότητα των FODMAPs που ανέχεται το άτομο. Πρέπει πάντα να ακολουθείται υπό την επίβλεψη εξειδικευμένου διαιτολόγου ώστε να διατηρείται  ένα ισορροπημένο διαιτολόγιο. (4)

Παραδείγματα τροφίμων χαμηλά σε FODMAPs: εσπεριδοειδή, μπανάνα, προϊόντα χωρίς λακτόζη, σκληρά τυριά, ρύζι, πατάτα, μαρούλι, τομάτα  

Συμπερασματικά:

Βλέπουμε λοιπόν ότι δεν υπάρχει μια “τέλεια δίαιτα” για την αντιμετώπιση του ΣΕΕ αλλά περισσότερο εξειδικευμένες συστάσεις ανάλογα με το άτομο.  Το πιο σημαντικό να γνωρίζει κανείς είναι ότι η διατήρηση μιας ισορροπημένης διατροφής, ενός τακτικού πλάνου γευμάτων, η τακτική σωματική δραστηριότητα και η προσπάθεια μείωσης του υπερβολικού άγχους είναι οι σπουδαιότεροι σύμμαχοι, όχι μόνο στην αντιμετώπιση του Ευερέθιστου εντέρου αλλά και στην αποφυγή των περισσότερων παθολογικών καταστάσεων γενικότερα.

Βιβλιογραφία:

  • World Gastroenterology Organisation, 2009
  • Eduard Cabre (2010)  Irritable bowel syndrome: can nutrient manipulation help? Current Opinion in Clinical Nutrition and Metabolic Care 13:581–587
  • George Longstreth (2006) Functional Bowel Disorders 130:1480–1491
  • British Dietetic Association systematic review and evidence-based practice guidelines for the dietary management of irritable bowel syndrome in adults (2016 update), A. McKenzie, Journal of Human Nutrition and Dietetics

LEAVE A REPLY