Πώς τα κοινωνικά δίκτυα επηρεάζουν τη διατροφή μας

Η χρήση του ίντερνετ και τα κοινωνικά δίκτυα κατέχουν πλέον κεντρική θέση στη ζωή μας, αφού διεκδικούν πια ένα μεγάλο μέρος του χρόνου της καθημερινότητάς μας.

Ειδικότερα οι έφηβοι και οι νέοι ενήλικες χρησιμοποιούν καθημερινά πλατφόρμες όπως το TikTok, το Instagram, το YouTube, το Facebook και πολλές άλλες. Αναπόφευκτα, οι περισσότεροι χρήστες στα κοινωνικά δίκτυα θα βρεθούν κάποια στιγμή μπροστά σε αναρτήσεις για τη διατροφή και την άσκηση, καθώς και σε συγκεκριμένες απόψεις, συμπεριφορές και αντιλήψεις για την εικόνα σώματος. Κάποιοι απλά θα ενημερωθούν, άλλοι θα πέσουν στην παγίδα της σύγκρισης και σίγουρα οι περισσότεροι θα επηρεαστούν και θα προσπαθήσουν να κάνουν σχετικές αλλαγές. 

Πώς όμως τα κοινωνικά δίκτυα επηρεάζουν την ποιότητα της διατροφής μας, την διατροφική μας συμπεριφορά και την εικόνα που έχουμε για το σώμα μας;

Η ποιότητα της πληροφορίας

Τα posts, τα reels και τα videos στα social media, δυστυχώς δεν προέρχονται πάντα από επιστήμονες διατροφής, υγείας και άσκησης. 

Ακόμη και πίσω από λογαριασμούς που φαινομενικά διαχειρίζεται κάποιος διατροφολόγος, γιατρός ή γυμναστής, δεν βρίσκονται πάντα οι ίδιοι ως δημιουργοί περιεχομένου. 

Και φυσικά, οι αναρτήσεις που προέρχονται από influencers διατροφής και άσκησης συχνά στερούνται επιστημονικής βάσης και βασίζονται κατά κύριο λόγο στην προσωπική εμπειρία του καθενός. Κατανοούμε λοιπόν ότι η ποιότητα της πληροφορίας είναι αμφίβολη.

Σε σχετική έρευνα που έγινε σε λογαριασμούς στο Instagram της Αυστραλίας, οι οποίοι είχαν περιεχόμενο για την διατροφή και πάνω από 100.000 ακόλουθους, αξιολογήθηκε η ποιότητα των αναρτήσεων με βάση τις διατροφικές οδηγίες της Αυστραλίας αλλά και τις παγκόσμιες βάσεις δεδομένων για τις διατροφικές πρακτικές και τις τιμές αναφοράς των θρεπτικών συστατικών. Το 44,7% των αναρτήσεων περιείχε ανακρίβειες, το 34,8% ήταν κακής ποιότητας ενώ δεν βρέθηκε ούτε μία ανάρτηση που να χαρακτηρίστηκε ως εξαιρετικής ποιότητας! Οι αναρτήσεις από επιστήμονες διατροφής ήταν καλύτερης ποιότητας από εκείνες διαφόρων brands ή influencers. Το ανησυχητικό όμως είναι ότι η αλληλεπίδραση των χρηστών ήταν μεγαλύτερη στα postsχαμηλότερης ποιότητας.

Επίδραση στην ποιότητα της διατροφής

Επιλέγουμε τι θα φάμε με βάση αυτά που βλέπουμε στα κοινωνικά δίκτυα; Οι μέχρι τώρα έρευνες για το θέμα αυτό επικεντρώνονται σε παιδιά και εφήβους, καθώς πρόκειται για ένα κομμάτι του πληθυσμού στο οποίο συντελείται η διατροφική εκπαίδευση αλλά ταυτόχρονα παραμένει ευάλωτο στην παραπληροφόρηση και στην επιρροή του social media marketing.

Οι μελέτες δείχνουν έντονη αρνητική επίδραση στη διατροφή παιδιών και νέων 5-19 ετών, με κυριότερη την αύξηση κατανάλωσης προϊόντων fast food και ζαχαρούχων αναψυκτικών. Οι επιλογές αυτές επηρεάζονται όχι μόνο από αναρτήσεις των εταιρειών αλλά και από posts συνομηλίκων τους που καταναλώνουν τέτοιου είδους τρόφιμα. Επίσης, τα παιδιά και οι έφηβοι είναι πολύ πιο πιθανό να επηρεαστούν από challenges – τύπου “What I eat in a day” ή detox challenges – ειδικά αν σε αυτές συμμετέχουν και συνομήλικοι από το σχολικό ή φιλικό τους περιβάλλον.

Δε μπορούμε βέβαια να παραβλέψουμε το ρόλο των κοινωνικών δικτύων στην έγκυρη διατροφική εκπαίδευση. Μπορεί τέτοιου είδους παρεμβάσεις να είναι λιγοστές, όμως στο γενικό πληθυσμό οι πληροφορίες που προέρχονται από εμπεριστατωμένες και επιστημονικές πηγές μπορούν να επηρεάσουν θετικά τους χρήστες των social media. 

Αύξηση της κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών, μαγείρεμα στο σπίτι, μείωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, επιλογές τροφίμων μεγαλύτερης διατροφικής αξίας είναι μερικοί από τους τρόπους με τους οποίους μπορεί να βελτιώσουν την ποιότητα της διατροφής τους.

Διατροφικά πρότυπα και συμπεριφορές

Οι χρήστες των κοινωνικών δικτύων όλων των ηλικιών αλλά κυρίως οι νεότεροι, φαίνεται να είναι ιδιαίτερα επιρρεπείς σε «τάσεις» διατροφής – trends – που γίνονται «μόδα» από influencers των social media. Διατροφικά πρότυπα όπως η διαλειμματική νηστεία, οι κετογονικές δίαιτες, η vegan διατροφή, η carnivoreδιατροφή, έχουν γίνει ιδιαίτερα δημοφιλείς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ωθώντας πολλούς χρήστες στην υιοθέτησή τους, χωρίς να υπάρχει η επιστημονική βάση που θα εγγυηθεί τη βελτίωση της διατροφής ή της υγείας τους και χωρίς το πιο σημαντικό στοιχείο της διατροφικής φροντίδας: την εξατομίκευση.

Social media και εικόνα σώματος

Η υπερέκθεση μας σε συγκεκριμένα πρότυπα ομορφιάς δεν είναι κάτι νέο ούτε σχετίζεται μόνο με τα κοινωνικά δίκτυα. Από τα αρχικά χρόνια της τηλεόρασης αλλά και των περιοδικών μόδας η προβολή και η ωραιοποίηση του αδύνατου – κυρίως γυναικείου – σώματος, γαλούχησε ολόκληρες γενιές και μετέτρεψε το αδυνάτισμα σε βιομηχανία. Σήμερα όμως αυτή η προβολή του ιδανικού σώματος γίνεται ακόμη πιο άμεση καθώς πλέον είναι εφικτή από την παλάμη του χεριού μας. 

Η εικόνα είναι το βασικό εργαλείο στα κοινωνικά δίκτυα και η συνεχής έκθεση σε αδύνατα, καλογυμνασμένα σώματα προκαλεί τη σύγκριση και δημιουργεί ανησυχίες για την εικόνα του σώματος. Το βάρος και το μέγεθος έχουν κυρίαρχη σημασία σε videos για τη διατροφή που αναρτώνται σε πλατφόρμες όπως το Tiktok, όπου σε σχετική έρευνα η πλειοψηφία των αναρτήσεων ωραιοποιεί την απώλεια βάρους ενώ λιγότερο από το 3% των videos θεωρήθηκαν ως συμπεριληπτικά προς άτομα με υψηλότερο βάρος (weight-inclusive).

Πολυάριθμες μελέτες σε πολλές χώρες ανά τον κόσμο δείχνουν ότι η έκθεση στα κοινωνικά δίκτυα  οδηγεί σε ανησυχίες για την εικόνα σώματος, σε εξιδανίκευση του αδύνατου σώματος αλλά και σε διαταραγμένες διατροφικές συμπεριφορές και σε αυξημένο κίνδυνο για την εμφάνιση διατροφικών διαταραχών. 

Οι έφηβοι και οι νέοι ενήλικες γίνονται πιο επιρρεπείς σε περιοριστικές διατροφικές συμπεριφορές ή/και σε υπερφαγικά επεισόδια λόγω της δυσαρέσκειας με το σώμα τους που αυξάνεται με τη συχνότερη χρήση των social media. 

Ο εθισμός στα κοινωνικά δίκτυα  και η συχνή «κατανάλωση» διατροφικού περιεχομένου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχει επίσης συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης νευρικής ορθορεξίας.

Τι μπορεί να βοηθήσει

Η παρουσία μας στα κοινωνικά δίκτυα είναι πλέον τόσο διαδεδομένη που η επιρροή τους στη διατροφική ποιότητα και συμπεριφορά είναι αναπόφευκτη. Ευτυχώς, υπάρχουν τρόποι να προστατευτούμε από την παραπληροφόρηση και να χρησιμοποιήσουμε τα social media ως μέσο διατροφικής εκπαίδευσης.

• Αντιμετωπίζουμε το περιεχόμενο με κριτική σκέψη. Όπως και με το φαγητό, δεν «καταναλώνουμε» απερίσκεπτα ότι μας σερβίρουν. Ελέγχουμε την εγκυρότητα και την επιστημονική τεκμηρίωση.
• Επιλέγουμε τους ειδικούς για τη διατροφική μας εκπαίδευση. Ακολουθούμε λογαριασμούς από επιστήμονες διατροφής, υγείας και άσκησης και ενημερωνόμαστε από αυτούς.
• Επιλέγουμε θετικά και ρεαλιστικά πρότυπα που ταιριάζουν στο δικό μας τρόπο ζωής. Οι λογαριασμοί που προάγουν υγιή πρότυπα και σώματα διαφόρων μεγεθών και σχημάτων είναι πιο πιθανό να μας δώσουν πληροφορίες που θα υποστηρίξουν την υγεία και την ευεξία μας και δε θα διαστρεβλώσουν την αντίληψή μας για το σώμα μας.
• Ζητάμε βοήθεια από ειδικούς όταν τη χρειαζόμαστε. Απευθυνόμαστε σε διαιτολόγο αν χρειαζόμαστε βοήθεια με τις διατροφικές μας επιλογές ή σε ειδικό ψυχικής υγείας αν αισθανόμαστε ότι έχει πληγεί η εικόνα σώματός μας ή η αυτοπεποίθησή μας.

Τα κοινωνικά δίκτυα είναι πλέον στη ζωή μας και αποτελούν ένα εργαλείο ενημέρωσης και πληροφόρησης σχετικά με θέματα διατροφής και υγείας.

Η σωστή ενημέρωση και η εκπαίδευσή μας στην αναγνώριση του αξιόπιστου και έγκυρου περιεχομένου θα μας βοηθήσουν να χρησιμοποιήσουμε τα social media προς όφελός μας.

Βιβλιογραφία/ Επιστημονικές πηγές

1. Dane, A., & Bhatia, K. (2023). The social media diet: A scoping review to investigate the association between social media, body image and eating disorders amongst young people. PLOS global public health, 3(3), e0001091. https://doi.org/10.1371/journal.pgph.0001091
2. Jiotsa, B., Naccache, B., Duval, M., Rocher, B., & Grall-Bronnec, M. (2021). Social Media Use and Body Image Disorders: Association between Frequency of Comparing One’s Own Physical Appearance to That of People Being Followed on Social Media and Body Dissatisfaction and Drive for Thinness. International journal of environmental research and public health, 18(6), 2880. https://doi.org/10.3390/ijerph18062880
3. Minadeo M, Pope L (2022) Weight-normative messaging predominates on TikTok—A qualitative content analysis. PLoS ONE 17(11): e0267997. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0267997
4. Denniss, E., Lindberg, R., Marchese, L. E., & McNaughton, S. A. (2024). #Fail: the quality and accuracy of nutrition-related information by influential Australian Instagram accounts. The international journal of behavioral nutrition and physical activity, 21(1), 16. https://doi.org/10.1186/s12966-024-01565-y
5. Prybutok, V., Prybutok, G., & Yogarajah, J. (2024). Negative Influence of Social Media on Children’s Diets: A Systematic Review. Encyclopedia, 4(4), 1700-1710. https://doi.org/10.3390/encyclopedia4040111
6. Moffitt, L., Thomas, M. S. (2025). Influence of Social Media on Dietary Habits and Nutritional Choices in Adolescents: A Systematic Review of the Evidence. International Journal of Nutrition and Food Sciences, 14(4), 211-225. https://doi.org/10.11648/j.ijnfs.20251404.14
7. Sahin, E., & Sanlier, N. (2025). Relationships among nutrition knowledge level, healthy eating obsessions, body image, and social media usage in females: a cross-sectional study. BMC public health, 25(1), 1711. https://doi.org/10.1186/s12889-025-22689-1

Συντάκτης Άρθρου