σπαράγγια

Τα σπαράγγια ανήκουν στο γένος Asparagaceae , το οποίο προέρχεται από την Ανατολική Μεσόγειο και την Ασία. Αποτελούν ένα θρεπτικό λαχανικό που καταναλώνεται σε πολλές χώρες.

Ιστορικά, τα σπαράγγια έχουν χρησιμοποιηθεί ως παραδοσιακό φάρμακο στην Κίνα ως αντιφλεγμονώδες και αντιβηχικός παράγοντας, διεγερτικό ανάπτυξης της τρίχας και διουρητικός παράγοντας.

Το σπαράγγι είναι ένα ευπροσάρμοστο φυτό με μοναδική υφή και γεύση που έχει προωθήσει την κατανάλωσή του παγκοσμίως. 

Υπάρχουν 22 διαφορετικά είδη σπαραγγιών που καταγράφονται στην Ινδία. Έρευνες έχουν διεξαχθεί για τις βιοδραστικές ιδιότητες των εκχυλισμάτων σπαραγγιών, με το μεγαλύτερο μέρος να αφορά έρευνες από εκχυλίσματα που λαμβάνονται από τους βλαστούς του Asparagus officinalis και τις ρίζες των Α racemosus. Διάφορα τμήματα του A. racemosus έχουν προταθεί για να έχουν οφέλη για την υγεία, όπως η βελτίωση του ανοσοποιητικού συστήματος και η πρόληψη του καρκίνου.

Το A. officinalis καλλιεργείται κυρίως για την κατανάλωση των βλαστών, αλλά οι ρίζες του δεν έχουν καμία αξία και ελάχιστες έρευνες έχουν πραγματοποιηθεί σχετικά με τις βιολογικές ουσίες στις ρίζες αυτού του σημαντικού φυτού.

Μια πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι τα σπαράγγια και τα εκχυλίσματα τους έχουν δυνατότητες από άποψη αντιμυκητιασικών, αντιπηκτικών, αντιϋπερτασικών, αντιδιυλιπιδαιμικών και αντιυπεργλυκαιμικών αποτελεσμάτων. Ωστόσο, οι μηχανισμοί αυτών των επιδράσεων δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως.

Διάφορες βιοενεργές ενώσεις, συμπεριλαμβανομένων των φλαβονοειδών, στερολών-σαπωνινών, ολιγοσακχαριτών και καροτενοειδών, έχουν ταυτοποιηθεί σε σπαράγγια.

Μια μεγάλη ποσότητα ρουτίνης βρέθηκε σε σπαράγγια, σε επίπεδο παρόμοιο με αυτό του φαγόπυρου. Η ρουτίνη έχει διάφορα αποτελέσματα in vitro και in vivo, συμπεριλαμβανομένων των αντιφλεγμονωδών, αντιυπερτασικών και αντιυπεργλυκαιμικών επιδράσεων.

Ο βρώσιμος βλαστός των σπαραγγιών είναι περίπου το ήμισυ έως τα δύο τρίτα του πλήρους μήκους των στελεχών. 

Όταν οι μίσχοι των σπαραγγιών περικοπούν, οι φτέρες που μοιάζουν με φύλλα (κλαδοφύλλες) και το υπόλοιπο ξυλώδες τμήμα (ο βλαστός) απομακρύνεται και απορρίπτεται ως υποπροϊόν επειδή είναι δύσκολο να καταναλωθούν.  Ωστόσο, οι κλαδοφύλλες περιέχουν μια ποικιλία βιοδραστικών ουσιών. Περίπου τρεις φορές η ποσότητα της ρουτίνης αναγνωρίστηκε στη κλαδοφύλλη σε σύγκριση με το πράσινο στέλεχος των σπαραγγιών. Αναφέρθηκε ότι οι βλαστοί του σπαραγγιού περιέχουν προδοδιοσίνη, μια αντικαρκινική ουσία, σε επίπεδο πάνω από 100 φορές μεγαλύτερο από αυτό που παρατηρείται στους μίσχους των πράσινων σπαραγγιών. Πολλά ευρήματα δείχνουν ότι τα παραπροϊόντα σπαραγγιών, όπως η κλαδοφύλλη και ο βλαστός, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως πηγές διαφόρων λειτουργικών συστατικών για συμπληρώματα για τη βελτίωση του μεταβολικού συνδρόμου, το οποίο χαρακτηρίζεται από υπέρταση, υπεργλυκαιμία και δυσλιπιδαιμία.

Όσον αφορά το βρώσιμο μέρος των σπαραγγιών, αποτελεί ένα τρόφιμο χαμηλής θερμιδικής αξίας που διαθέτει όμως μια πληθώρα θρεπτικών συστατικών.

Αποτελεί μια εξαιρετική πηγή βιταμίνης Κ, μια πολύτιμη βιταμίνη που εμπλέκεται στην πήξη του αίματος και την υγεία των οστών.

Επιπλέον, τα σπαράγγια έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε φυλλικό οξύ, μιας υδατοδιαλυτής βιταμίνης που εμπλέκεται σε πολλές βιολογικές διεργασίες, όπως η σύνθεση DNA και ορισμένων αμινοξέων. Το φυλλικό οξύ είναι απαραίτητο για την πρόληψη της ανάπτυξης νευρολογικών προβλημάτων στο έμβρυο, ιδιαίτερα κατά το πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης. Επιπλέον, μειώνει τα επίπεδα της ομοκυστεΐνης του πλάσματος, μιας ουσίας που αυξάνει το οξειδωτικό στρες του καρδιακού ενδοθηλίου.

Επιπρόσθετα τα σπαράγγια έχουν μια σημαντική ποσότητα φυτικών ινών που είναι απαραίτητες για την καλή λειτουργία του εντέρου.

Πως μπορούμε να μαγειρέψουμε τα σπαράγγια

 

Σπαράγγια βραστά σαν σαλάτα

Ο πιο γρήγορος τρόπος μαγειρέματος και ιδανική συνοδεία σε δείπνο με κρέας, ψάρι ή γαρίδες ή αυγά. Βάλτε τα οριζόντια σε αλατισμένο νερό για 1-3 λεπτά, ανάλογα με το μέγεθός τους και συνοδεύστε τα με ελαιόλαδο.

 

Ομελέτα με άγρια σπαράγγια

Υλικά
  • 1 ματσάκι άγρια σπαράγγια
  • 4 αυγά
  • ¼ φλιτζ. φρέσκο γάλα
  • ½ φλιτζ τριμμένο κίτρινο τυρί
  • ελαιόλαδο
Εκτέλεση

Καθαρίζουμε τα σπαράγγια, κόβοντας και πετώντας τις σκληρές άκρες των κοτσανιών τους. Τα πλένουμε και τα σκουπίζουμε καλά.

Σπάμε και χτυπάμε τα αυγά με το σύρμα ή πιρούνι. Στη συνέχεια, προσθέτουμε το γάλα και τα μπαχαρικά της επιλογής μας.

Ζεσταίνουμε λίγο ελαιόλαδο σε αντικολλητικό φαρδύ τηγάνι και τσιγαρίζουμε τα σπαράγγια για 2-3 λεπτά. Προσθέτουμε λίγο νερό και τα αφήνουμε να σιγοβράσουν για 3-4 λεπτά, μέχρι να μαλακώσουν.

Μόλις εξατμιστεί το νερό, ρίχνουμε το μείγμα των αυγών και πασπαλίζουμε με το τυρί.

Αφήνουμε την ομελέτα να σταθεροποιηθεί και να ψηθεί καλά από τη μια πλευρά. Την αναποδογυρίζουμε προσεχτικά, έτσι ώστε να ψηθεί και από την άλλη πλευρά.

Σερβίρουμε αμέσως πασπαλίζοντας εάν θέλουμε με επιπλέον τυρί και φρεσκοτριμμένο πιπέρι.

 

Μακαρονάδα με μανιτάρια και σπαράγγια

Υλικά
  • ½ πακέτο ζυμαρικά ολικής άλεσης
  • 10 Σπαράγγια
  • 2 σκελίδες σκόρδο
  • ½ κουτί μανιτάρια
  • 2 κουταλιές αλοιφώδες τυρί
  • Αλάτι, πιπέρι, κύμινο
  • Τυρί τριμμένο
  • Ελαιόλαδο
Εκτέλεση

Σε μία κατσαρόλα με νερό που κοχλάζει προσθέτουμε τα σπαράγγια να ζεματιστούν για 2-3 λεπτά. Βράζουμε τα μακαρόνια σύμφωνα με τις οδηγίες της συσκευασίας. Σωταρουμε στο λάδι το σκόρδο και έπειτα προσθέτουμε τα μανιτάρια.  Τέλος προσθέτουμε τα ζεματισμένα σπαράγγια. Παίρνουμε λίγο από το ζωμό που έβρασαν τα μακαρόνια και το προσθέτουμε στο μείγμα με τα μανιτάρια. Ρίχνουμε επίσης και τα τυριά, τα μπαχαρικά, και ανακατεύουμε να δέσει η σάλτσα. Προσθέτουμε τα ζυμαρικά και η μακαρονάδα μας είναι έτοιμη!

 

ΠΗΓΕΣ

Nishimura M, Ohkawara T, Kagami-Katsuyama H, Sato H, Nishihira J. Improvement of Blood Pressure, Glucose Metabolism, and Lipid Profile by the Intake of Powdered Asparagus ( Lú Sŭn) Bottom-stems and Cladophylls. J Tradit Complement Med. 2013;3(4):250–255. doi:10.4103/2225-4110.119728

Symes A, Shavandi A, Zhang H, Mohamed Ahmed IA, Al-Juhaimi FY, Bekhit AEA. Antioxidant Activities and Caffeic Acid Content in New Zealand Asparagus (Asparagus officinalis) Roots Extracts. Antioxidants (Basel). 2018;7(4):52. Published 2018 Apr 4. doi:10.3390/antiox7040052

Greenberg JA, Bell SJ, Guan Y, Yu YH. Folic Acid supplementation and pregnancy: more than just neural tube defect prevention. Rev Obstet Gynecol. 2011;4(2):52–59.

DiNicolantonio JJ, Bhutani J, O’Keefe JH. The health benefits of vitamin K. Open Heart. 2015;2(1):e000300. Published 2015 Oct 6. doi:10.1136/openhrt-2015-000300

Sun, T., Powers, J.R. & Tang, J., 2007. Evaluation of the antioxidant activity of asparagus, broccoli and their juices. Food Chemistry, 105(1), pp.101–106.
Stelmach-Mardas M, Rodacki T, Dobrowolska-Iwanek J, et al. Link between Food Energy Density and Body Weight Changes in Obese Adults. Nutrients. 2016;8(4):229. Published 2016 Apr 20. doi:10.3390/nu8040229
Lattimer JM, Haub MD. Effects of dietary fiber and its components on metabolic health. Nutrients. 2010;2(12):1266–1289. doi:10.3390/nu2121266
Rickman, J. C., Barrett, D. M. and Bruhn, C. M. (2007), Nutritional comparison of fresh, frozen and canned fruits and vegetables. Part 1. Vitamins C and B and phenolic compounds. J. Sci. Food Agric., 87: 930-944. doi:10.1002/jsfa.2825

USDA, Asparagus