0 Comments
Η υπερλιπιδαιμία είναι μια χρόνια μεταβολική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από μη φυσιολογικό μεταβολισμό των λιπιδίων. Χαρακτηρίζεται από αυξημένα επίπεδα ολικής χοληστερόλης (TC), τριγλυκεριδίων (TG) και λιποπρωτεΐνης χαμηλής πυκνότητας (LDL-C) στον ορό, ενώ τα επίπεδα λιποπρωτεΐνης υψηλής πυκνότητας (HDL-C) είναι συνήθως μειωμένα. Η υπερλιπιδιαμία αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση αθηροσκλήρωσης και καρδιαγγειακής νόσου και συνεπώς συμβάλει σημαντικά στην παγκόσμια επιβάρυνση της δημόσιας υγείας.
Η διαιτητική και φαρμακολογική αντιμετώπιση της υπερλιπιδαιμίας αποτελούν μέχρι και σήμερα την επίσημη στρατηγική για την επίτευξη της μείωσης του συνολικού καρδιαγγειακού κινδύνου .
Τί είναι οι φυτοστερόλες και πώς δρουν;
Οι φυτοστερόλες είναι φυσικά τριτερπένια και ανευρίσκονται στις κυτταρικές μεμβράνες των φυτών.Οι κύριες πηγές τους είναι τα φυτικά έλαια όπως το έλαιο κανόλας, το καλαμποκέλαιο, οι ξηροί καρποί, οι σπόροι και τα όσπρια. Η πλειονότητα των φυτοστερολών αφορούν στην β-σιτοστερόλη, την καμπεστερόλη και την στιγμαστερόλη .Επίσης οι στερόλες σπανακιού, οι στερόλες βρώμης και η σιτοστανόλη περιλαμβάνονται στις πλούσιες διαιτητικές πηγές. Οι φυτοστερόλες ως δομικά ανάλογες ενώσεις με τη χοληστερόλη, φαίνεται πως είναι ικανές να μειώσουν σημαντικά την εντερική απορρόφηση χοληστερόλης κατά 30-40% .Τροφές εμπλουτισμένες με φυτοστερόλες, όπως οι μαργαρίνες, μειώνουν τη συνολική χοληστερόλη στο πλάσμα κατά 4-9% και την LDL-χοληστερόλη κατά 10-15% με μέση δόση τα 2 g/ημερησίως.
Πρόσφατες μελέτες υπογραμμίζουν τον συμπληρωματικό ρόλο των φυτοστερολών στην ρύθμιση του μεταβολισμού των λιπιδίων, των αντιφλεγμονωδών μηχανισμών και της ανοσοτροποποίησης. Μία μελέτη ανασκόπησης και μετανάλυσης η οποία ενσωμάτωσε 14 τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές που περιελάμβαναν 1.088 υπερλιπιδαιμικούς ασθενείς, ανέδειξε ότι οι φυτοστερόλες μείωσαν σημαντικά τα επίπεδα της LDL-C (MD = -0,52, 95% CI -0,66 έως -0,38, P < 0,00001), με υψηλή ετερογένεια.
Συμπέρασμα
Η παρέμβαση με φυτοστερόλες έχει σημαντική δράση στη ρύθμιση του αθηρογόνου λιπιδικού προφίλ, όπως η χοληστερόλη (TC) και η LDL-C, ενώ παράλληλα αυξάνει τα επίπεδα HDL-C σε άτομα με υπερλιπιδαιμία. Ωστόσο, χρειάζεται προσοχή στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων που αφορά στην μείωση των τριγλυκεριδίων λόγω της σημαντικής ετερογένειας μεταξύ των μελετών. Αν και απαιτούνται μεγαλύτερες μελέτες για να οδηγηθούμε σε ασφαλή και αξιόπιστα συμπεράσματα , η χρήση εμπλουτισμένων προϊόντων σε φυτοστερόλες συμβάλει στον καλύτερο έλεγχο του λιπιδαιμικού προφίλ ατόμων που ακολουθούν κατάλληλη διατροφή.
Σύμφωνα με τις τρέχουσες οδηγίες , η συνιστώμενη δοσολογία για την μείωση της LDL-C είναι ≥2 g ενώ η μακροχρόνια λήψη φυτοστερολών δεν έχει συσχετιστεί με σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες.
Βιβλιογραφία
Moreau, R.A., Nyström, L., Whitaker, B.D., Winkler-Moser, J.K., Baer, D.J., Gebauer, S.K. and Hicks, K.B., 2018. Phytosterols and their derivatives: Structural diversity, distribution, metabolism, analysis, and health-promoting uses. Progress in lipid research, 70, pp.35-61.
Nechchadi, H., Nadir, Y., Benhssaine, K., Alem, C., Sellam, K., Boulbaroud, S., … & Ramchoun, M. (2024). Hypolipidemic activity of phytochemical combinations: A mechanistic review of preclinical and clinical studies. Food Chemistry, 459, 140264.
Yang, L., Li, Z., Song, Y., Liu, Y., Zhao, H., Liu, Y., … & Yu, C. (2019). Study on urine metabolic profiling and pathogenesis of hyperlipidemia. Clinica chimica acta, 495, 365-373.
Zhang, Y., Zhang, Q., Wang, X., Jia, Y., Niu, Q., Ding, S., & Li, W. (2025). Effects of phytosterol-rich foods on lipid profile and inflammatory markers in patients with hyperlipidemia: A systematic review and meta-analysis. Frontiers in Pharmacology, 16, 1619922.
